Denklik mağduru olmayın – Günün Haberleri

Yükseköğretim Kurulu (YÖK) artık yurtdışı diplomalarda pasaportları inceleyip öğrencinin o ülkeye gidip gelmediğini bile denetim ediyor. Şu demek oluyor ki denklik vermeden ilkin ince eleyip sık dokuyor. Bu açıdan denklik mağduru olmamak için iyice araştırmakta yarar var.
Denklik mevzusunda aracılık meydana getiren ve yanıltıcı data vererek adayları zor durumda bırakıp, mağdur eden kurumlar mevzusunda da uyarılarda bulunan YÖK yetkilileri bu mevzuya şu sözlerle dikkat çekiyor: “Bu şirket ya da kişilerin itibarlı olmayan okulların sıhhat bölümlerine kayıt yaptırma sözüyle Türk gençlerini yanlış yollara sevk ettiğine yönelik istihbaratlar geliyor. Gençlere, mezun olunduğunda Türkiye’den bir halde denklik alır şeklinde telkinlerde bulunulduğunu öğrendik. Bilhassa sıhhat alanında bu tür yerlerden alınan diplomalar yalnız Türkiye’de değil, gelişmiş tüm ülkelerde de reddediliyor. Aman iyi araştırın, bunlara inanmayın.” Aslen 2018 yılından itibaren tanıma ve denklikle ilgili birçok detay dijital ortama taşındı. Bir yükseköğretim kurumumun belli programından alınan diplomanın başka bir ülkede aynı programdan alınan diplomaya eşdeğer olduğu anlamına gelen “Mezuniyet belgesi denklik belgesi” rahatça e-Devlet üstünden sorgulanıp, doğrulanabiliyor. O nedenle yetkililer yurtdışı üniversitelere başvururken bu sorgulamanın yapılması icap ettiğini bilhassa vurguluyor.
 
Yetkililer, 2015’te 6.962 başvurudan 4 bin 507’sinin, 2016’da 6 bin 475 başvurudan 4 bin 967’sinin, 2017’de 7.848 başvurudan 5.234’ünün, 2018’de 10 bin 223 başvurudan 5 bin 649’unun, 2019’da 11 bin 36 başvurudan 4 bin 70’inin, 2020’de 6 bin 936 başvurudan 4 bin 51’inin, 2021’de 8 bin 973 başvurudan 5 bin 397’sinin, 2022’nin ilk 7 ayında ise 5 bin 114 başvurudan 2 bin 981’inin denklik belgesi aldığını belirtiyor. Bu denklik belgelerinin büyük çoğunluğunu lisans dereceleri oluşturuyor. Yurtdışından yüksek lisans yada ön lisans mezunu olanlarla, birleşik eğitim alanlar da bu sayılara dahil.
Yurtdışındaki değişik ülkelerden oldukca değişik eğitim sistemlerine haiz yüzlerce yükseköğretim kurumundan alınan diplomalar değerlendirirken ilk olarak diplomanın mecburi kazanımları karşılayıp karşılamadığını ve mezun olunan bölümün asgari kalite standartlarını taşıyıp taşımadığını idrak etmek için bazı incelemeler yapılıyor. Başvuruların bir kısmı direkt denklik ile sonuçlanıyor. Meslek icrası gerektiren tıp doktorluğu, sıhhat alanları, diş hekimliği, mühendislik, hukuk, öğretmenlik, mimarlık, eczacılık, baytar hekimlik diplomalarıyla müracaat yapanlar ise düzey ve yeterliliklerinin belirlenmesine yönelik olarak Düzey ve Yeterlilik Belirleme Sistemi (SBYS) içinde imtihan, yetişim, ders tamamlama vb. şeklinde uygulamalardan bir ya da birkaçına doğal olarak tutuluyor.
2017’de 1581, 2018’de 2 bin 170, 2019’da 2 bin 749, 2020’de 1918, 2021’de 2231, 2022 yılının ilk 7 ayında 1132 imtihan sonucu verildi. Burada yeterlilikler değerlendirilirken, direkt denklik ya da ret sonucu verilmeden ilkin, müracaat sahibinin yetkinliğinin ölçülmesi hedefleniyor.
Ek olarak denklik başvuruları düzmece belge, tanınmayan okul ya da program, bilimsel niteliği olan teamüle ve mevzuata aykırı yatay ve dikey geçiş, eğitim görülen ülkede yetersiz kalış süresi ve eğitimin niteliğindeki yetersizlikler şeklinde nedenlerden dolayı da reddediliyor.
1998 yılından bugüne dek toplam 4875 kişinin başvurusu reddedildi. 2020’de 433, 2021’de 532, 2022’de ise 324 denklik reddedildi. Bugün itibari ile; denklik için başvuran 3 bin 419 şahıs mezuniyet belgesinin teyidi için yanıt bekliyor.
Mezuniyet belgesi ve transkriptin alındığı üniversite ilkin teyit ediliyor. Bu işlem ilgili ülkede bulunan dış temsilciliklerimiz aracılığı ile yapılıyor. İl güvenlik müdürlüğünden yurtdışı giriş ve çıkış detayları alınıyor, pasaportun işlem görmüş sayfaları ve var ise başka belgeler inceleniyor ve örgün eğitimin şartlarının sağlanıp sağlanmadığına bakılıyor. Diplomayı veren kurum, mezun olunan alan ve aşama, eğitim süresi, ders içinde ne olduğu, alınan AKTS, toplam eğitim ve uygulama saatini gösteren transkript ve var ise mezuniyet belgesi eki ile ilgili öteki resmi belgeler üstündeki detaylı araştırma, değişik üniversitelerde vazife meydana getiren öğretim üyelerinden oluşan alana özgü komisyonlar tarafınca yapılıyor.
* Eğitime başlanılan yıl YÖK tarafınca belirlenmiş sıralama kuruluşlarınca meydana getirilen dünya üniversite sıralamalarının ilk 1000 dilimine giren üniversitelerden alınan diplomalar,
* YÖK’ün tescil yetkisi verdiği ya da tescil yetkisini kabul etmiş olduğu internasyonal kalite güvencesi kuruluşları tarafınca akredite edilen programlardan alınan diplomalar,
* Talebe Seçme ve Yerleştirme Sistemi Kılavuzu’nda yer edinen yurtdışı programına yerleştirilmiş yada bu programlara yerleştirilen son olarak öğrencinin almış olduğu puanı alarak aynı yıl aynı programa kayıt yaptıranların aldıkları diplomalara, direkt denklik işlemi yapılıyor.
NE ZAMAN REDDEDİLİYOR
* Mezuniyet belgesi YÖK tarafınca tanınmayan bir kurumdan alınmışsa,
* Açıköğretim ve dışarıdan eğitim şeklinde devam zorunluluğu bulunmayan bir programdan mezun olunmuşsa,
* Eğitim-öğretim periyodu için tahsil görülen ülkede bulunma süresinde eksiklik tespit edilmişse,
* Alınan eğitim mesleki bir eğitimse ve alınmış olduğu ülkede bir üst eğitime geçişe izin vermiyorsa yada Türkiye’deki bilimsel niteliği olan derecelere karşılık gelmiyorsa ek olarak denklik başvurusu ara derecelere ilişkin olarak yapılmışsa,
* Belli alanlarda uzaktan eğitim yöntemiyle alınan diplomalara mevzuatta belirtilen şartlar sağlandığı takdirde denklik verilmesi mümkün olmakla beraber; tıp doktorluğu, diş hekimliği, mühendislik, mimarlık, hukuk, eczacılık, öğretmenlik ve sıhhat alanlarında uzaktan öğretim yöntemiyle alınan diplomalar için meydana getirilen başvurular reddediliyor.

Son Dakika Haberler